حسن حسن زاده آملى
69
گنجينه گوهر روان (فارسى)
بطبع رسيده است « 1 » . 37 . كيخسرو شاهرخ كرمانى در كتاب « فروغ مزديسنى » « 2 » گويد : در اوستا و كتب پهلوى بعد ، بسى دلائل و براهين در باب بىزوالى روان آمده است و حق است زيرا اعتقاد در اين تعليم واجب و اصل اساس موادّ اخلاقى و روحانى است . 38 . حكماى هند در « كليله و دمنه » بابى بنام « باب الحمامة المطوّقة » كه اشارت و رمزى به نفس ناطقه است نوشتهاند . حمامه كبوتر است كه به جهاتى نفس را بدان تشبيه مىفرمايند ؛ جناب شيخ رئيس در مطلع قصيده عينيهاش از نفس ناطقه انسانى تعبير به « ورقاء » يعنى كبوتر فرموده است : هبطت اليك من المحلّ الأرفع * و رقاء ذات تعزّز و تمنّع و نيز متأله سبزوارى در مطلع غزلى از ديوانش گفته است : ألا يا أيّها الورقا ثرى تثوى اطلعن عنها * كه اندر عالم قدسى تو را باشد نشيمنها عالم جليل مناوي متوفي 1031 ه ق ، قصيده عينيه شيخ را به تازى شرح كرده است ، اين شرح نخستين بار در سنه 1318 ه ق ، در مصر به طبع رسيده است . ناگفته نماند كه چند رساله جناب شيخ رئيس در معرفت نفس ، در يك مجموعه به تحقيق و تقديم دكتر احمد فؤاد أهوانى در سنه 1371 ه ، بطبع رسيده است . 39 . حسن بن حمزه شيرازى معروف به شرف بلاسي كه از اكابر عرفاء قرن هفتم هجرى بوده است ، رسالهاى به نام « تحفة الروح و الأنس فى معرفة الروح و النفس » نوشته است ؛ اين رساله با رساله ديگر آن جناب به نام « رسالة الأذكار الموصلة إلى حضرة نور الأنوار » به تحقيق و تعليق دكتر صالح عضيمة ، در سنه 1306 ه ، در پاريس به طبع رسيده است .
--> ( 1 ) . شرح هدايه اثيريه : ط 1 - چاپ سنگى - ص 380 . ( 2 ) . فروغ مزديسنى : ص 166 .